x
Ulu Han Ata Bitiği

Türklüğün ilk kitabı olarak nitelendirilen Ulu Han Ata Bitiği, Türk ırkına mensup ilk kişinin, Türklerin ilk babasının, ilk atasının, ilk Türk’ün yaradılışı destanıdır. Ayrıca ilk Türk kadınının, ilk Türk annesinin yaradılışının destanıdır.
Ulu Han Ata Bitiği’ne göre aşırı yağan yağmur, Kara Dağ denilen bir dağdaki mağaraya balçık getirir. Balçık, mağara içinde insana benzeyen kalıpları doldurur. Su ile toprak bir süre bu kalıpta kalır. Yaz olduğundan hava sıcaktır. Mağaraya esen rüzgarın da etkisiyle dört unsur birleşir ve dokuz ay sonra toprak insan olur. Böylece mağara Türklüğe annelik yapmış olur. Ulu Ay Ata ve Ulu Ay Ana öldüğünde çocukları, yeniden canlanır umuduyla, anne ve babalarını bu mağaraya götürürler. Mağaranın ağzını kapatırlar, yanına çiçekler koyarlar. Ölüm yıl dönümlerinde gidip onları ziyaret ederler ve mağarada tören yaparlar.
Ulu Han Ata Bitiği; bilinmeyen tarihte, muhtemelen 580’den metin hâline getirilmiştir. Kitabın sahibi Sâsânî Hükümdarı Enûşirvân’ın (531-579) meşhur veziri Bozorgmihr bin el-Bahtikân’dir (ö. 580). H. 211/ M. 826 yılında ise Farsçadan Arapçaya tercümeleri yapılan Ulu Han Ata Bitiği, gerçekten Oğuz-name’nin ne zamandan beri bilindiği konusunda çok önemli bilgiler içermektedir.
Türk tarihinden, kültüründen, dilinden, edebiyatından, hayat tarzından, … çok önemli bilgiler veren eser, gerçekten çok ilgi çekicidir.